Open menu

Aansprakelijkheidsverzekering voor NGTV-leden

Vragen? 010 - 288 44 86
Aansprakelijkheidsverzekering voor tolken en vertalers

Hoe blijf je als vertaler waakzaam voor je aansprakelijkheid?

Auteur: Marco Anink, recensie op de Belgische site 'de Vertaalsector'.

Missen is menselijk. Maar sommige fouten kunnen desastreuze gevolgen hebben. 

Wat is een vertaalfout? Wanneer is een vertaalfout een beroepsfout? En wanneer leidt een beroepsfout tot aansprakelijkheid? Is het voldoende dat je als een redelijk bekwaam en redelijk handelende vertaler handelt? Hoe blijf je als vertaler ook in de haastige praktijk waakzaam voor je aansprakelijkheid?

Op deze vragen gaat de Nederlandse advocaat Marco Anink uitgebreid in in het hoofdartikel van het nieuwste nummer van De Linguaan, het blad van het Nederlands Genootschap van Tolken en Vertalers (NGTV).

De auteur schetst een helder beeld van de verplichtingen die vertaler en opdrachtgever tegenover elkaar in acht moeten nemen. Daarbij moet voorzichtigheidshalve worden opgemerkt dat hij de aansprakelijkheid van de vertaler naar Nederlands recht beziet. De inhoud van het artikel kan als gevolg daarvan niet onverkort van toepassing zijn op de aansprakelijkheid van de vertaler naar Belgisch recht.

Het artikel schetst om te beginnen het algemeen kader van de beroepsaansprakelijkheid. Zoals geweten is er nog maar weinig jurisprudentie over de civiele aansprakelijkheid van vertalers. Volgens Marco Anink eindigen geschillen over de kwaliteit van een vertaling gewoonlijk in een schikking, meestal ter hoogte van het honorarium van de vertaler. Vaak zijn zelfstandig werkende vertalers immers niet voldoende draagkrachtig om de geleden schade te vergoeden.

'Daarnaast sluit de vertaler aansprakelijkheid nogal eens uit door middel van bepalingen in zijn algemene voorwaarden. Hoewel de rechter bepaalt of dergelijke bepalingen rechtsgeldig zijn, zal een benadeelde in dat geval minder snel een rechtsgang aandurven. De vertaler heeft niettemin genoeg reden tot bezorgdheid, nu dergelijke geschillen wel vaak aflopen met het mislopen van zijn honorarium,' aldus Marco Anink.

Een vertaler die als gevolg van een vertaalfout toerekenbaar tekortschiet in de nakoming van een vertaalovereenkomst, is aansprakelijk voor de schade die de opdrachtgever als gevolg van deze fouten lijdt. Dat is het basisprincipe. Maar gelukkig leidt niet iedere fout tot aansprakelijkheid. Marco Anink: 'Voldoende is dat een vertaler de zorg van een goed opdrachtnemer in acht neemt en handelt als een redelijk bekwaam en redelijk handelende vertaler.' Dit is de aansprakelijkheidsnorm die naar Nederlands recht geldt. Naar Belgisch recht betreft dit de norm van de normaal bekwaam en voorzichtig vertaler, welke open norm juridisch overigens niet danig verschilt van de Nederlandse norm.

Niet alle fouten zijn (juridisch bezien) even ernstig, maar sommige fouten kunnen desastreus zijn. Marco Anink: 'Zo is er onverkort sprake van een beroepsfout indien de vertaler een vertaling te laat oplevert, terwijl hij wist dan wel behoorde te weten dat dit als gevolg van de overschrijding van een procedurele termijn tot niet-ontvankelijkheid van het (juridische) document zou leiden.'
Vervolgens gaat Marco Anink in op de vraag wat een redelijk bekwaam en redelijk handelende vertaler allemaal kan en moet weten, en wat hij allemaal kan en moet doen. Zoals van iedere beroepsbeoefenaar wordt ook van de vertaler een bepaalde kennis en vakbekwaamheid verwacht. Marco Anink benadrukt het belang van het beoogde doel van de vertaling en de geschiktheid van de vertaling voor de doelgroep.

Verder bespreekt Marco Anink ook de verplichtingen van de opdrachtgever. Die gaan van het tijdig en correct aanleveren van de brontekst tot de (tijdige) betaling van loon en onkosten. Marco Anink refereert onder meer aan een Duitse rechtbank die in 2008 oordeelde dat een opdrachtgever die een bodemprijs voor een vertaling betaalde, ook geen goede kwaliteit behoefde. 'Het is niet verboden rommel te verkopen, zolang de koper maar weet wat hij kan verwachten.'

Het artikel in De Linguaan is gelardeerd met een groot aantal concrete adviezen voor de vertaler die graag met een gerust hart slaapt. Bijvoorbeeld: 'Stuur algemene voorwaarden altijd mee met de vertaalovereenkomst, verklaar ze in de overeenkomst van toepassing en laat de opdrachtgever ook tekenen voor ontvangst. Vaak wordt dit vergeten en wordt (pas) op de opdrachtbevestiging of op de factuur naar de algemene voorwaarden verwezen. In dit geval is de kans groot dat een rechter oordeelt dat de algemene voorwaarden niet van toepassing zijn.'

Marco Anink bekijkt de zorgplichten van de vertaler vanuit verschillende invalshoeken. Een interessante invalshoek is dat de vertaler geen (passieve) overbrenger van informatie is, maar een (actieve) informatieproducent. Marco Anink: 'Aangezien een vertaler de geproduceerde informatie tevens moet afstemmen op het belang van de opdrachtgever, bekleedt hij ook een enigszins adviserende rol. Dat wordt door opdrachtgevers nauwelijks onderkend. Zonde, want het zou het imago van de vaak ondergewaardeerde vertaler veel goed doen.' Omdat op iedere adviseur zorgplichten rusten, moet volgens Marco Anink ook een vertaler:

  1. voldoende informatie verwerven en daarbij dóórvragen;
  2. zijn opdrachtgever voldoende informatie geven;
  3. informatie verstrekken die is afgestemd op de concrete wederpartij;
  4.  zijn opdrachtgever wijzen op de risico's die verbonden zijn aan het opvolgen van zijn advies en
  5. uitgaan van een waarschuwingsplicht. 'Maar hij heeft niet de taak te voorkomen dat zijn opdrachtgever domme dingen doet.'

mr. Marco Anink is advocaat bij RWV Advocaten te Leiden
m.anink@rwv.nl
071-750 22 00

Meer informatie

Voor meer informatie kunt u contact opnemen met Nicolette Roos, Schouten Zekerheid via
010 - 288 44 86 of stuur Nicolette Roos een e-mail.